Trần Văn Thọ

Bài này vạch ra một số nhận thức sai lầm về bằng tiến sĩ:[1]

1) Bằng tiến sĩ không phải nhằm đào tạo nhà quản lý hoặc lãnh đạo để cho phép nhà nước cấp kinh phí đi học tại chức lấy bằng tiến sĩ; bằng tiến sĩ là bước cơ bản nhằm đào tạo đội ngũ khoa học có trình độ cao để phục vụ giáo dục đại học và nghiên cứu khoa học;

2) Nghiên cứu sinh (NCS) không cần phải có đề tài mới để được nhận vào chương trình tiến sĩ, nhưng NCS phải có đủ trình độ để từ quá trình học, nắm được phát triển lý thuyết cơ bản và kiểm chứng lý thuyết bằng thực tiễn trong ngành trên thế giới, từ đó biết được vấn đề gì đã được nghiên cứu và cái gì chưa được giải đáp và từ đó có đóng góp mới về mặt học thuật.

3) Luận án tiến sĩ không nhằm nghiên cứu một vấn đề thực tiễn áp dụng ngay cho việc phát triển xã hội, kinh tế như làm sao thu hút đầu tư nước ngoài, hoặc làm sao một địa phương có thể trồng lúa ba vụ; luận án tiến sĩ phải có tính học thuật (academic), triển khai bằng ngôn ngữ khoa học, bằng những khung lý luận cơ bản trong ngành và gói ghém có phê phán tất cả các lý luận, các kết quả mà các công trình nghiên cứu trước đã đạt được liên quan đến đề tài của mình; quan trọng nhất luận án phải có tính độc sáng (originality), đặt ra được những vấn đề mới, đưa ra được những giả thuyết hay lý luận mới và kiểm chứng bằng những tư liệu mới.

Từ những nhận định trên bài viết bàn về yêu cầu thẩm định lại trình độ của giáo sư hướng dẫn, và các trường, viện đào tạo hiện nay, chấm dứt ngay những cơ sở không có tư cách cấp bằng.

more…

Cô giáo Lan Vy của cơ sở Mầm non Thiên Thơ (TP HCM) đã khai nhận tại cơ quan công an rằng, bé Bảo Trâm đã bị cô dán miệng bằng băng keo, “để cho nó khỏi khóc”. Mấy ngày gần đây, các bác sỹ gần như đã không còn nói về hy vọng sống của cô bé 18 tháng tuổi này. Như vậy là lại có thêm một đứa trẻ trở thành nạn nhân của thầy cô nuôi dạy chúng.

Thiên Thơ là một cơ sở giáo dục tư thục. Dường như sự chú đang được hướng tới khu vực này. Nhưng, không chỉ có tư thục, hàng loạt vụ hành hạ học sinh đã được ghi nhận cả trong những nhà trẻ, mẫu giáo công, điển hình. Mới đây nhất là chuyện một cô giáo dạy giỏi cấp thành phố của “trường chuẩn quốc gia” Quang Trung, TP Vinh, dùng thước nhôm đánh, làm một học sinh bị rách mi mắt. Ở một trường tiểu học công lập khác ở Thái Bình, một cô giáo đã yêu cầu cả lớp tát một em học sinh chỉ vì em này lỡ quên sổ thi đua của lớp. Em học sinh gái này sau đó đã phải nhập viện vì chấn thương cả tinh thần lẫn thể chất.

Nhưng, nếu như trong đêm đầu tiên bé Bảo Trân nằm cấp cứu tại bệnh viện đã có rất nhiều phụ huynh cùng trường thức cùng cha mẹ cháu, vừa trông đợi cháu hồi phục vừa để sẻ chia. Thì, nhiều ngày sau đó các quan chức của Bộ Giáo Dục vẫn “chưa biết” chuyện này vì, “chưa nghe báo cáo”. Riêng Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân thì, kể từ sau chuyến đi xuống Ninh Bình dạo ông vừa nhậm chức Bộ trưởng, xem xét vụ “thầy giáo gạ tình cho điểm”, chưa thấy ông lên tiếng gì về vấn đề này. Cho dù, có những học sinh đã phải “uống thuốc rầy”, có học sinh đã phải nhập viện vì “rối loạn tâm thần” sau khi bị thầy cô áp dụng những phương pháp “vô sư phạm”.

more…

Cuối cùng, sự sai lệch về số lượng học sinh bỏ học mà báo Tiền Phong vạch ra, đã được Bộ Giáo dục, trong buổi họp báo ngày 9-4, quy trách nhiệm cho các sở. Ngày 14-3-2008, khi báo chí bày tỏ sự lo ngại về con số 114 nghìn học sinh bỏ học, Bộ Giáo dục đã gửi công văn về các địa phương phê phán báo chí gây “bức xúc không đáng có trong xã hội, (làm) tổn thương tới ngành giáo dục và thầy cô giáo”. Theo công văn này, thì tỷ lệ học sinh bỏ học không những không tăng “như báo chí nói” mà còn giảm mạnh: “Trước cuộc vận động ‘hai không’, bình quân 1000 em đi học thì có khoảng 60-70 em bỏ học, nhưng, sau một năm, chỉ còn 20 em và trong học kỳ I năm học 2007-2008, bình quân 1000 em đi học chỉ còn 2 em bỏ học”.

Khi chưa thể khẳng định các con số mà Bộ Giáo dục đưa ra là đúng hay sai, đã có nhiều bài báo cho rằng, trong tình hình ấy, cách tốt nhất mà Bộ nên làm là đi tìm nguyên nhân khắc phục, thay vì sử dụng các con số để “pha loãng” một thực tế rất cần được đánh động. Cựu Bộ trưởng Bộ Giáo dục, GS Phạm Minh Hạc nói: “Nếu có ai đó trong ngành Giáo dục cho rằng học sinh bỏ học không phải là chuyện mới, có thể coi (người đó) là vô trách nhiệm”. Một số tờ báo đã nghi ngờ tính chính xác của các con số do Bộ Giáo dục đưa ra. Báo Tiền Phong âm thầm cử phóng viên về các địa phương và kết quả điều tra của tờ báo này cho thấy, số học sinh bỏ học theo báo cáo của các sở, chênh lệch rất nhiều với báo cáo mà Bộ dùng để phê phán báo chí.
more…

“Cách đây mấy hôm lớp em có tiết dự giờ. Lúc đó cô giáo ngọt ngào “con ơi” “con à”, nhưng khi thầy cô vừa đi một phát là cô kêu mấy đứa trả lời sai lên mắng tơi tả” – Thy Kiều, học sinh lớp 7 ở quận Thủ Đức (TPHCM) ấm ức kể.

Một trong những tình huống để lại nhiều giai thoại hài hước nhất trong ngành giáo dục có lẽ là những tình huống dự giờ. Nhưng thực tế, ít có thầy cô hay hiệu trưởng nào chịu khó lắng nghe ý kiến từ phía những học sinh trong chuyện này.

“Diễn” dự giờ

Trên mạng, tại một diễn đàn của học sinh trung học, học sinh có nickname Congchuayeudieu viết: “Đối với mình, được (chứ không phải bị) dự giờ là vinh hạnh lắm. Khi đó, cô giáo mình dạy trước bài mới, chọn những bạn thật xuất sắc để trả lời câu hỏi của cô, cô còn nói: lúc ấy các em cứ giơ tay cả lên, cô chỉ gọi những bạn đã định thôi. Phải để những thầy cô khác thấy lớp chúng ta năng động chứ”. Rồi em này bình luận: “Nói thế mà cô không hề biến sắc. Dự giờ mà cô cứ như tập kịch ấy, làm tụi mình mất cả hứng(!)”.

Một học sinh nickname Bengoc kể lại cách chuẩn bị dự giờ của lớp mình với một thái độ khác: “Có lần chuẩn bị dự giờ văn, cô ra sẵn cho lớp đến 20-30 câu hỏi, thêm bài soạn về nhà làm đến mỏi tay. Được mỗi cái là ai thích giơ tay thì giơ, không thì thôi”. Học sinh này cũng bày tỏ sự ủng hộ cách làm “cực hay” của cô giáo Anh văn khi cô này nói: “Ngày mai có đoàn (thanh tra) của Sở về, người ta vào dự lớp mình thì dự mà không thì thôi. Nếu có dự thì các em vẫn cứ học như thường không có việc gì phải cuống quít cả lên”.

Chị Thanh có con trai học lớp bốn ở trường tiểu học T.H.Đ (Q.1, TPHCM) kể rằng liên tục mấy tuần liền, hôm nào có tiết học kỹ thuật là cu con bắt mẹ lúc thì nấu cho một món ăn, lúc thì phải thêu hoa trên vải… “Bạn nào không mang vô cô đuổi ra khỏi lớp”, cháu bé kể. Hỏi ra mới biết là lớp được thông báo có tiết dự giờ, nhưng cứ lần lữa hết tuần này qua tuần khác mà không thấy ông bà nào xuống dự nên cô giáo phải dặn học sinh cứ chuẩn bị phòng hờ.

“Không biết tiết học hấp dẫn thế nào, nhưng cha mẹ bị hành thế này cũng thấy ngán tận cổ, huống chi đến học trò”, chị Thanh than thở.

Dự giờ một tiết học môn Văn ở trường tiểu học, nhìn bề ngoài có thể nói giờ học diễn ra thật hào hứng và sôi nổi khi phần lớn học sinh đều phát biểu trôi chảy, mạch lạc. Nhưng thực chất, để có một tiết học thành công như vậy, cả lớp thường phải chuẩn bị công phu nhiều ngày trước. Học sinh phải cùng nhau học đi học lại nhiều lần. Còn cô giáo thì phải cân nhắc chọn đi chọn lại những em có giọng đọc to, rõ, tập cho các em học thuộc lòng các câu hỏi chuẩn bị sẵn.

Ban giám hiệu hay “ai đó” đi dự giờ một lớp học (để đánh giá) mà không báo trước sẽ là chuyện lạ. Nhưng báo trước việc dự giờ cũng có thể gây ra một áp lực tâm lý đối với học sinh. “Cho dù trong tiết dạy đó thầy cô có chuẩn bị chu đáo hơn một tí, có quan tâm tới học sinh nhiều hơn một tí, nhưng nó vẫn là một cực hình đối với học sinh, dù là học sinh giỏi hay trung bình”, cô giáo Minh của một trường THCS tại quận 5 tâm sự.

Vậy một tiết học có thể được coi là thành công khi trước khi vào học cả thầy và trò đã bị đè nặng một tâm lý đối phó căng thẳng? “Có một thực tế là dự giờ đã trở thành một thứ áp lực đè lên vai giáo viên và họ đã san sẻ một phần áp lực đó cho những học sinh thơ ngây của mình”, Minh Thu – sinh viên năm cuối khoa tiểu học trường ĐH Sư phạm TPHCM nhận xét.

Trong góc nhìn đó, có thể thấy sự băn khoăn của thầy Nguyễn Thanh Dũng ở trường THCS Phước Lý, huyện Cần Giuộc, tỉnh Long An, cũng là mối quan tâm chung của tất cả các thầy cô giáo: “Dạy học từ lâu được xem là nghề luôn cần có sự sáng tạo của người thầy. Liệu người thầy có thể phát huy sự sáng tạo hay không nếu luôn nơm nớp lo sợ bởi sự kiểm tra gắt gao của người khác?”.

Đáng tiếc là hàng chục năm theo chủ nghĩa thành tích, ngành giáo dục vẫn coi dự giờ là một cách thức đánh giá.

Theo Diệu Thuỳ
Sài Gòn Tiếp Thị

Đọc tin “Trường chuyên phải có 30% thạc sĩ, tiến sĩ” tôi thấy thật là lạ. Bộ GD- ĐT hết việc rồi sao lại ban hành những quy chế chẳng có ý nghĩa thực tiễn chút nào. Vấn đề là mục tiêu của trường chuyên là gì và để đạt được mục tiêu đó có cần tiến sĩ và thạc sĩ hay không?

Thường thì môi trường tốt nhất cho tiến sĩ là ở những trung tâm nghiên cứu. Mà ngay cả khi mang bằng tiến sĩ cũng có phải là mọi tiến sĩ đều tốt hơn một giáo viên có kinh nghiệm và tâm huyết trong các trường chuyên hiện nay không? Tôi nghĩ tỷ lệ này là một dạng của bệnh thành tích, không phải chuyện nâng chất lượng gì cả.

Trạch Văn Doanh (doanhtivi@gmail.com)

Người gửi: Thu

Tôi có con đang học lớp 3 ở một trường tiểu học thuộc quận Đống Đa, Hà Nội. Hôm nay, con tôi nói lớp có các thầy cô khác dự giờ học. Để có buổi dự giờ hôm nay, cô giáo và các con đã luyện tập khá kỹ từ nhiều tuần trước, đến nỗi không có thời gian để cô giáo chấm bài hằng ngày của học sinh như mọi khi.

Và chỉ một nửa lớp tham gia buổi dự giờ, với các em có học lực tốt. Các học sinh này được dặn dò kỹ phải học thuộc và trả lời câu hỏi như thế nào. Nửa lớp còn lại thì được xuống thư viện ngồi chờ.

Thiết nghĩ, cho dù buổi dự giờ có mang tính chất là một buổi thi giáo viên dạy giỏi, hay một giờ dạy mẫu, hay có tính chất gì đi nữa (trừ khi đó là buổi luyện thi học sinh giỏi – điều này khó xảy ra) thì đối tượng phải là học sinh, với học lực đa dạng mới có thể đánh giá được chất lượng của giáo viên hoặc của buổi học.

more…

Con vào lớp 1 vợ chồng tôi vừa mừng vừa lo vì đã nghe nhiều bạn bè có con qua “truông” lớp 1 hù rất nhiều. Thể chất cháu yếu ớt nên dù cha mẹ đều là công chức, chúng tôi vẫn đăng ký cho cháu học một buổi, chả cần “tăng cường”, bán trú gì cả. Tưởng là yên thân, nhưng hóa ra không phải “dễ nuốt” như vậy. Hai vợ chồng đi làm suốt ngày, tận 19g mới về đến nhà. Cháu ở nhà với ông bà cả buổi chiều, học bài, làm bài với sự hướng dẫn của bà ngoại. Khổ nỗi mắt mũi bà kèm nhèm, cháu thì khờ dại nên sự phối hợp học tập của “đôi bạn già – trẻ cùng tiến” này thành ra… hỏng bét!

Mẹ giúp con học - Ảnh: Gia Tiến

Tối về nhà lật bài tập viết của cháu, tôi hết cả hồn, chữ mẫu của cô một đằng, cháu viết một nẻo (vì sự cải cách chữ quá rối rắm, chữ không nằm trọn một ô li mà lửng lơ một ô li rưỡi…), mắt bà không thấy rõ, tay cháu chưa vững thế là sai bét.

more…

Tôi ghé thăm em họ tại ký túc xá Bách khoa vào một chiều mưa, đang chuyện trò rôm rả cùng cả phòng bỗng một em nhìn ra ngoài trời ngao ngán: “Bao giờ trời mới tạnh mưa để ra quán Net down ít tài liệu nhỉ?” Tôi hết sức ngạc nhiên, Bách Khoa là trường đại học hàng đầu về kĩ thuật, và Internet bây giờ cũng thông dụng, giá cả lại phải chăng, vậy sao các em lại không mắc net về phòng cho tiện học hành. Vừa mới đưa ra câu hỏi, như chạm phải đúng “chỗ ngứa”, các em trút hết bầu tâm sự và nỗi bức xúc về vấn đề Internet trong ký túc xá.

Một góc Bách Khoa - Thư viện Tạ Quang Bửu

Các em trong phòng đều là các em năm cuối, bên cạnh những nhu cầu chính đáng về nắm bắt tin tức, thời sự, việc tìm tài liệu và các thông tin về việc làm là vô cùng quan trọng và cần thiết, thế mà các em lại không được mắc Internet về phòng. Nhìn căn phòng 12 chiếc máy tính mà chỉ để nghe nhạc và làm bài tập đơn giản, tôi thấy thật lãng phí. Có em đang kiếm công việc làm thêm, vì chờ đợi email từ công ty mà ngày nào em cũng phải ra quán Net 2 lần để kiểm tra.

more…

FPT vui quá đà hay lệch lạc về văn hóa?

Tiến sĩ Thế Hùng, Giảng viên ĐH Quốc gia Hà Nội, bức xúc: “Có phải do vui quá đà hay FPT tự cho mình là một “vương quốc” riêng về văn hóa, về thẩm mỹ?”.

Hai học viên FPT Arena biểu diễn múa "nude" trước hàng trăm khán giả và "dàn hợp xướng" đông đảo nữ.

Trong suy nghĩ của tôi, FPT là một thương hiệu lớn, một đơn vị kinh tế mạnh, một hiện tượng kinh tế thời mở cửa, nhất là khi ĐH FPT thành lập. Tôi biết, đó là một tập thể trẻ, tài giỏi, năng động và vui tươi, vì thế, FPT như thỏi nam châm hút được nhiều chất xám trong lĩnh vực công nghệ thông tin về mình. Tôi trân trọng và cảm phục họ.

more…